قالب وردپرس دانلود آبجکت 3Dmax پرنده فناوری
قضات از نگاه نهج‌البلاغه / قضات رهپویان حق و عدل در جامعه اسلامی هستند

قضات از نگاه نهج‌البلاغه / قضات رهپویان حق و عدل در جامعه اسلامی هستند – اقطاع نیوز | اخبار ایران و جهان


قضات از نگاه نهج‌البلاغه / قضات رهپویان حق و عدل در جامعه اسلامی هستند

حبیب‌الله صابری‌نسب، پژوهشگر نهج‌البلاغه به مناسبت گرامیداشت هفته قوه قضاییه و شهادت آیت‌الله سیدمحمدحسین بهشتی در گفت‌و‌گو با اقطاع نیوز از استان مرکزی گفت: در حکمت ۳۱ نهج‌البلاغه آمده است ایمان برچهار پایه شکیبایی، یقین، عدل و جهاد استوار است.

وی بابیان اینکه پایه سوم ایمان، عدل و عدالت است به فرازی از حکمت ۳۱ نهج‌البلاغه: «وَ الْعَدْلُ مِنْهَا عَلَى أَرْبَعِ شُعَبٍ: عَلَى غَائِصِ الْفَهْمِ(فهم دین). غَوْرِ الْعِلْمِ(علم  دانش عمیق). وَ زُهْرَهِ الْحُکْمِ(قضاوت صحیح و روشن) وَ رَسَاخَهِ الْحِلْمِ(حلم و بردباری) استناد کرد و افزود: پرداختن در این معانی مفصل است و باید در جایگاه خود مورد بررسی قرار گیرد.

صابری‌نسب تأکید امام راحل و رهبری معظم انقلاب در رابطه با منشور قضات و سپردن این جایگاه اهلش را یادآور شد و اظهار کرد: در کلام حضرت علی(ع) بیان شرایط قضاوت در منشور حکومتی ایشان به مالک اشتر در نامه ۵۳ آمده است و ما خصوصیات و ویژگی‌های قضات را از بیان آن حضرت مطرح می‌کنیم.

وی ضرورت توجه به سخنان امیرالمؤمنین(ع) در نهج‌البلاغه را مورد تأکید قرار داد و گفت: امام راحل در سخنی فرمودند: ما مفتخریم که علی(ع) و نهج‌البلاغه او از ما است و قضات عالی مقام نظام ما باید بیشترین توجه را به کلمات گهربار و زرین امام حق و عدالت داشته باشند.

نامه ۵۳ نهج‌البلاغه منشور جاودان درباره قضات

صابری‌نسب بااشاره به اینکه منشور جاویدان مولا علی(ع) درباره قضات در نامه ۵۳ نهج‌البلاغه آمده است و قضات با توجه به این نامه باید دارای ۱۲صفت باشند، بیان کرد: قوه قضاییه در مقابل قوه مجریه و مقننه دارای استقلال است؛ چراکه ضامن امنیت بیرونی و درونی است.

وی در تشریح ۱۲ صفت قضات اظهار کرد: حضرت علی(ع با لسانی رسا و کلامی روشن می‌فرمایند: «ثُمَّ اخْتَرْ لِلْحُکْمِ بَیْنَ النَّاسِ أَفْضَلَ رَعِیَّتِکَ فِی نَفْسِکَ، و براى داورى در میان مردم، یکى از افراد رعیت را بگزین که در نزد تو برتر از دیگران بود». تعبیر مولا می‌رساند برای انتخاب اهل قضاوت باید سراغ اقطاع نیوز و رفت و واژه«اختر» نشان می‌دهد رهبر اسلامی او را برمی‌گزیند نه آرای مردم.

صابری‌نسب گفت: «مِمَّنْ لَا تَضِیقُ بِهِ الْأُمُورُ، قاضی نباید در برابر اموری که مربوط به قضاوت است، در تنگنا قرار گیرد». قاضی موظف است مراقب عواطف، احساسات و هیجانات خود باشد و ظرفیت مشاهده هر برخورد و شنیدن هر گونه سخن را داشته باشد. آگاهی قاضی دررابطه با مباحث مختلف، قوانین اسلام و شناخت موضوعات در حدی باشد که هر مسأله پیچیده‌ای پیش آید راه حل آن را بداند و در تنگنا قرار نگیرد.

پژوهشگر قرآن و نهج‌البلاغه «وَ لَا تُمَحِّکُهُ الْخُصُومُ، از کسانى نباشد که طرف‌هاى دعوا، نظر خود را بر او تحمیل کنند» را شاخصه سوم قضات دانست و ادامه داد: سعه‌صدر قاضی باید زبانزد باشد که اگر طرفین دعوا در محضر او به نزاع برخاستند ازحالت عادی خارج نشده و حکم عادلانه الهی را درباره آنان صادر کند.

صابری‌نسب افزود: امام در چهارمین وصف قضات لایق و کارآمد می‌فرمایند: «وَ لَا یَتَمَادَى فِی الزَّلَّهِ، اگر اشتباهى از او سرزد، بر اشتباه خود پافشارى نکند». بازگشت به حق بهتر از ادامه گمراهى است. به یقین افراد لجوج هنگامی که مرتکب خطایی شوند و متوجه شوند، راحتی حاضر نیستند مسیر خود را تغییر دهند و به سوی راه راست و صراط مستقیم بازگردند و همین عامل باعث می‌شود تا داوری المانه و غیرواقعی باشد و هر ظلمی از روی عمد غیرقابل بخشش است. مقاومت بر باطل و توجیه آن، نه تنها باطل را تصحیح نمی‌کند، بلکه با هر عمل یا سخنی که می‌خواهد کار باطل خود را بپوشاند بر خطای خود می‌افزاید.

وی بااشاره به این مطلب که لجاجت باعث حق جلوه باطل و بالعکس می‌شود، به آیه ۷۵ سوره«مؤمنون» که درباره گروهی از کافران می‌فرماید: « وَلَوْ رَحِمْنَاهُمْ وَکَشَفْنَا مَا بِهِمْ مِنْ ضُرٍّ لَلَجُّوا فِی طُغْیَانِهِمْ یَعْمَهُونَ، و اگر ما با آنها مهربانی کرده و هر گونه الم و رنج و عذابی که دارند برطرف سازیم آنها سخت‌تر در طغیان و سرکشی خود فرو می‌روند» استناد کرد.

شجاعت پذیرش خطا از شاخصه‌های قضات

صابری‌نسب «وَ لَا یَحْصَرُ مِنَ الْفَیْ‏ءِ إِلَى الْحَقِّ إِذَا عَرَفَهُ، به هنگام شناخت حق از بازگشت به حق در نماند» را از دیگر شاخصه‌های قضات تراز اسلام دانست و گفت: این وصف چهره دیگری از عدم لجاجت است و یا به تعبیری دیگر نتیجه آن است. انسان آزاده هنگامی که حق برای او روشن شود به راحتی به سوی حق بازمی‌گردد و تمام آثار خطای خود را اصلاح می‌کند. در واقع شجاعت پذیرش خطا ازمهمترین شاخصه‌های این فضیلت انسانی است.

صابری‌نسب تمایل نداشتن نفس به طمع را از دیگر مؤلفه‌های رفتاری و اخلاقی قضات برشمرد و به فرازی دیگر از نامه ۵۳ نهج‌البلاغه که می‌فرماید: «وَ لَا تُشْرِفُ نَفْسُهُ عَلَى طَمَعٍ، هواى نفسش میل به حرص و آز نکند» استناد کرد و گفت: داشتن چشم طمع به مردم باعث احساس نیاز به آنان و انحراف از راه حق می‌شود.

رشوه ممنوع

وی بابیان این نکته که قاضی طمعکار با کوچکترین پیشنهاد رشوه فریب می‌خورد، به کلام مولا علی(ع) در کلمات قصار: « أَکْثَرُ مَصَارِعِ الْعُقُولِ تَحْتَ بُرُوقِ الْمَطَامِعِ، بیشترین قربانگاه عقل‌ها زیر برق طمع‌ها است» استناد کرد و افزود: این تعبیر امام حاکی از آن است که انسان طمعکار از اوج فضیلت به حضیض رذیلت سقوط می‌کند.

صابری‌نسب بیان کرد: «وَ لَا یَکْتَفِی بِأَدْنَى فَهْمٍ دُونَ أَقْصَاهُ، به اندک فهم و درک از مسائل – بدون فکر و اندیشه زیاد-  بسنده نکند». عدم تحقیق کافی زمینه خطا را فراهم می‌کند. قاضی باید در فهم مسائل چنان با حوصله باشد که تمام جوانب مسأله را خواه در شبهات حکمیه باشد یا شبهات موضوعیه و شرایط متخاصمین که نزد او به داوری حضور می‌یابند بررسی و آنگاه حکم صادر کند.

وی بااشاره به اینکه احتیاط شرط دیگر قضاوت است، ادامه داد:«وَ أَوْقَفَهُمْ فِی الشُّبُهَاتِ، ضرورت توقف درموارد شبهه». این امر یکی ازمهم‌ترین وظایف و احکام قضات است. هنگامی که قاضی در قضاوت و روند بررسی پرونده با شک و تردیدی درباره موضوع یا حکم یا تطبیق حکم بر موضوع برخورد کند باید بدون کوچکتربن خجالتی صدور حکم را متوقف و به تحقیق بیشتر بپردازد.

صابری‌نسب گفت: «وَ آخَذَهُمْ بِالْحُجَجِ، بیش از همه کس به سراغ دلیل و برهان برود». بسیار لازم است که قضات بیش از همه به دلایل صحیح تکیه کنند. سخنان خوشایند و بی‌اساس، احتمال‌های غیر منطقی نباید در نظریات او تأثیرگذار باشند.

پژوهشگر قرآن و نهج‌البلاغه«وَ أَقَلَّهُمْ تَبَرُّماً بِمُرَاجَعَهِ الْخَصْمِ وَ أَصْبَرَهُمْ عَلَى تَکَشُّفِ الْأُمُورِ، از همه کس در کشف واقعیت‌ها با حوصله‌‏تر باشد». قاضی باید به طرفین دعوا به مقدار کافی مجال دهد تا آنچخ در توان دارند برای اثبات ادعای خود عرضه کنند.

وی «وَ أَصْرَمَهُمْ عِنْدَ اتِّضَاحِ الْحُکْمِ، به هنگام کشف حقیقت، قاطع‌‏تر از همه باشد». به یقین اگر قاضی عجول و شتاب‌زده باشد حقیقت امر مخصوصا در دعاوی پیچیده برای او روشن نمی‌شود، اما اگر صبور و شکیبا باشد و در صادر کردن حکم نهایی شتاب نکند بهتر می‌تواند حق را به طرف حق بازگرداند.

وی در پایان گفت: امام علی(ع) در آخرین وصف از اوصاف قاضی شایسته و لایق می‌فرماید: «مِمَّنْ لَا یَزْدَهِیهِ إِطْرَاءٌ وَ لَا یَسْتَمِیلُهُ إِغْرَاءٌ، از کسانى نباشد که ستایش زیاد دیگران، او را به سوى خودخواهى سوق دهد». قاضی نباید از ستایش‌گری فریفته و به خود غره شود. 

انتهای پیام



آرشیو استانی سرویس خبری اقطاع نیوز



قضات از نگاه نهج‌البلاغه / قضات رهپویان حق و عدل در جامعه اسلامی هستند



نمایش در سایت منبع

لينک کوتاه :

blank
blank

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.