قالب وردپرس دانلود آبجکت 3Dmax پرنده فناوری
آسیب‌شناسی برجام در مراحل سه‌گانه

آسیب‌شناسی برجام در مراحل سه‌گانه | یادداشت


آسیب‌شناسی برجام در مراحل سه‌گانه

محمد شیخان، استاد دانشگاه و کارشناس مسائل سیاسی طی یادداشتی نوشت: با اینکه ذات زیاده‌خواه و خوی استکباری حاکم بر سیاست خارجی ایالات‌متحده باعث شد تا این کشور در نقض عهدی آشکار اقدام به خروج از برجام و اعمال مجدد تحریم‌های ضد ایرانی در حوزه هسته‌ای کند، اما نمی‌توان سهم «ساختار توافق هسته‌ای» و «نوع بازیگری» دولت کنونی را در این موضوع نادیده گرفت. به‌عبارتی‌دیگر نقایص و نارسایی‌هایی که ریشه در مرحله مذاکرات برجامی دارند، در کنار نوع بازیگری دولت یازدهم و دوازدهم در مرحله اجرا، باعث شد تا آمریکا هزینه نقض عهد برجامی را برای خود بسیار پایین­تر از طرف مقابل  ارزیابی نماید. در این یادداشت پژوهشی سعی خواهد شد تا توافق هسته‌ای در سه مرحله مذاکره، اجرا و نقض عهد آمریکایی‌ها مورد ارزیابی قرارگرفته و آسیب‌شناسی شود.

 

آسیب‌های وارده به برجام حین مذاکره، اجرا و نقض عهد آمریکا

سؤالی که دراین‌بین مطرح می‌شود این است که چه آسیب‌هایی متوجه توافق هسته‌ای در مراحل مذاکره، اجرا و نقض عهد آمریکایی­ها و اقدام اخیر تروئیکای اروپایی است؟

در پاسخ به این سؤال باید گفت که این آسیب‌ها به شرح ذیل بوده است:

۱-عدم استفاده از توان تخصصی کشور و محدودشدن مذاکرات به عده‌ای معدود

۲-تبدیل مذاکرات هسته‌ای به محملی برای تسویه‌حساب‌های جناحی و تلاش برای کسب موفقیت‌های سیاسی

۳-تعجیل بیش‌ازحد تیم مذاکره‌کننده ایرانی برای حصول توافق نهایی

۴-نابرابری میزان اجرای متقابل تعهدات از سوی ایران و طرف مقابل در برجام

۵-معطلی یک‌ساله در خصوص نقض عهد دولت آمریکا در خروج از برجام

۶-عدم اجرای تعهدات از سوی تروئیکای اروپایی در مدت دو سالی که از خروج آمریکا از برجام می­گذرد

۷-خوش بینی و اعتماد از اندازه به آمریکا در گام اول و سه کشور اروپایی (فرانسه، انگلیس و آلمان) در گام دوم

۸-عدم توجه کامل به سیاستهای راهبردی حاکمیت در بخش مذاکرات و توافقات

۹-عدم اجرای شروط راهبردی ۹ گانه مقام معظم رهبری که در تاریخ ۲۴ مهر ۱۳۹۴، توسط ایشان به دولت کنونی ابلاغ گردید[۱]

آسیب‌های ساختاری برجام

در خصوص آسیب‌های ساختاری برجام می‌توان به نکات ذیل اشاره کرد:

۱-در دیباچه برجام به این نکته اشاره‌ شده است که برجام منجر به لغو جامع همه تحریم‌های شورای امنیت سازمان ملل متحد و همچنین تحریم‌های چندجانبه و ملی مرتبط با برنامه هسته‌ای ایران می‌شود.[۲]

اما آنچه در عرصه عمل اتفاق افتاد، لغو تحریم‌ها نبود، بلکه تعلیق تحریم‌ها بود که توسط دولت آمریکا، هر سه ماه یک‌بار تمدید می‌شد.

۲-عدم وجود ضمانت اجرای صحیح و دقیق برای اجرای کامل تعهدات طرف مقابل به‌خصوص آمریکا و عدم بازگشت‌پذیری تحریم‌های آمریکا

دولت آمریکا به‌واسطه اینکه برجام فاقد تضمین‌های حقوقی قوی و لازم بود، نه‌تنها تعهدات خود در برجام را چه در زمان باراک اوباما[۳] و چه در دوره دونالد ترامپ[۴] به‌طور کامل اجرا نکرد، بلکه به‌وسیله تحریم‌های متعددی نظیر آیسا[۵] و  کاتسا[۶] آن را نقض کرده و درنهایت به‌صورت یک‌جانبه از آن خارج شد.[۷]

بر این اساس، ماده ۲۵ بند لغو تحریم‌ها در برجام، اشعار به این نکته دارد که اگر قانونی در سطح ایالتی و یا محلی، در آمریکا مانع از اجرای لغو تحریم‌های مشخص‌شده در برجام گردد[۸] ، دولت آمریکا با در نظر گرفتن تمامی اختیارات موجود، گام‌های مقتضی را به‌منظور تحقق اجرای آن، (لغو تحریم‌ها) اتخاذ خواهد کرد. اما عملاً خود دولت آمریکا سردمدار اجرای تحریم‌های نقض برجام شد.

همچنین ماده ۲۶ همین بند اشاره به این امر دارد که ایران اعلام کرده است تحمیل و یا بازگرداندن تحریم‌های مشخص‌شده در پیوست ۲ و یا وضع تحریم‌های جدید هسته‌ای را، به‌منزله مبنایی برای توقف کلی یا جزئی اجرای تعهدات خود که در توافق برجام به آن اشاره شده است،  تلقی خواهد کرد.[۹]

اما به‌واقع، این صرفاً نظر جمهوری اسلامی ایران است که در متن برجام قید شده و طرف مقابل نظیر اتحادیه اروپا، هیچ تضمین و یا تعهدی برای پذیرش این شرایط در برجام را ارائه نداده است. از همین رو طی ماه‌های اخیر اتحادیه اروپا تهدید کرده است که در صورت تحقق گام‌های بعدی کاهش تعهدات جمهوری اسلامی ایران، از برجام خارج می‌شود.[۱۰]

همچنین ماده ۳۶ بند سازوکار حل اختلافات، اشعار به این نکته دارد که چنانچه اعضای توافق برجام معتقد باشند که طرف مقابل تعهدات خود را اجرا نکرده است، می‌توانند موضوع را برای حل‌وفصل به کمیسیون مشترک برجام، ارجاع دهند و کمیسیون باید ظرف مدت پانزده روز، موضوع را حل‌وفصل کند. چنانچه طرف شاکی معتقد باشد که موضوع مورد نظر، مصداق “عدم پایبندی اساسی” می‌باشد، آنگاه آن‌طرف می‌تواند موضوع فیصله نیافته را، به‌عنوان مبنای توقف کلی یا جزئی اجرای تعهداتش وفق برجام قلمداد کرده و یا به شورای امنیت سازمان ملل متحد ابلاغ نماید که معتقد است موضوع مورد نظر، مصداق “عدم پایبندی اساسی” به شمار آید.[۱۱]

اما این سازوکار هیچ برونداد اجرایی مشخصی برای جمهوری اسلامی ایران نداشت. چراکه ایران نتوانسته است از این راهکار در خصوص عدم پایبندی آمریکا، خروج یک‌جانبه‌اش از برجام  و  بی‌عملی اتحادیه اروپا بهره ببرد.

ضمناً حتی در صورت شکایت ایران به شورای امنیت، این ابزار هم کارا نخواهد بود. چراکه درنهایت این شکایت توسط آمریکا، فرانسه و انگلستان وتو خواهد شد. همچنین طبق مفاد ۷۶ و ۷۵ بند دسترسی برجام، آژانس بین‌المللی انرژی اتمی می‌تواند به همه اماکنی که دارای نگرانی از وجود مواد یا فعالیت‌هایی اعلام‌نشده و یا فعالیت‌های مغایر با برجام در آن‌ها است، دسترسی داشته باشد.[۱۲]

درواقع تفسیری که می‌توان از این مفاد ارائه داد، این است که آژانس در صورت صلاحدید خود، حتی می‌تواند به اماکن سری نظامی ایران نظیر پایگاه‌های موشکی دسترسی داشته باشد. لازم به ذکر است که این مفهوم در تضاد آشکار با منافع ملی کشور می­باشد.

آسیب‌های واکنش ایران به نقض عهد آمریکا

در خصوص اینکه نوع واکنش جمهوری اسلامی ایران به نقض عهد آمریکا در ماه‌های ابتدایی چه آسیب‌هایی را ایجاد کرد، باید گفت که این آسیب‌ها به شرح ذیل است:

۱-عدم وجود آمادگی لازم برای خروج آمریکا از برجام. درصورتی‌که بسیاری از تحلیلگران درباره احتمال قریب‌الوقوع خروج آمریکا از برجام هشدار داده بودند. اما متأسفانه دست‌اندرکاران امر با این مسئله با ساده‌اندیشی برخورد کرده و هیچ آمادگی اجرایی برای مواجهه با این امر نداشتند.[۱۳]

۲-از سوی دیگر بر اساس همین نوع نگرش، متصدیان امر برجام دولت در، ماه‌های ابتدایی و حتی ۱۲ ماه اول بعد از خروج آمریکا از برجام را به گونه­ای گذراندند که خود را در موضع انفعال قرار داده و در انتظار اقدامات طرف­های غربی و پیامدهای آن بودند .[۱۴]

آسیب‌های مرحله مذاکره برجام به شرح ذیل است

۱-عدم بهره‌گیری مناسب تیم مذاکره‌کننده و رئیس آن از توان کارشناسی اندیشمندان داخلی،  اساتید دانشگاهی  و دستگاه‌های اجرایی کشور، به‌خصوص توان کارشناسی وزارت امور خارجه. در این زمینه تمام تلاش تیم مذاکره‌کننده معطوف به این نکته بود که تمامی مسائل مذاکرات هسته‌ای، به گونه‌ای کاملاً انحصاری درون تیم مذاکره‌کننده حل‌وفصل شود و افراد دیگری که بعضاً مخالف بسیاری از روندها و متون مورد مذاکره بودند، وارد جریان این مذاکرات نشوند.[۱۵]

۲-اشتباه دیگری که در روند مذاکرات انجام شد، این بود که  مسئله مذاکره هسته‌ای که یک مسئله ملی و فراجناحی بود، توسط دولت کنونی به یک ابزار سیاسی برای تسویه‌حساب جناحی و حزبی با جریان مقابل تبدیل گردید.

۳-به‌تبع این وضعیت، جریان سیاسی متبوع دولت کنونی برای پیروزی در انتخابات مجلس شورای اسلامی دوره دهم (سال ۱۳۹۴)، نیاز مبرمی به حصول این توافق داشت.  بنابراین، دولت فعلی عجله زیادی برای دستیابی به این توافق انجام داد که همین امر موجب بروز زیادی در موارد و مفاد آن گردید.[۱۶]

۴-بر این اساس وزیر امور خارجه به‌عنوان رئیس تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای، در هفته‌های منتهی به امضای توافق برجام، در یک اقدام کاملاً اشتباه، با طرح شعار “هر توافقی بهتر از عدم توافق است”، عملاً به‌طرف مقابل این پیام را ارسال کرد که تیم ایرانی، تحت هر شرایطی حاضر به امضای توافق هسته‌ای است.[۱۷]

۵-آسیب دیگری که متوجه روند مذاکره شد، این بود که بر اساس اظهارات سرگئی لاوروف[۱۸] وزیر خارجه روسیه، او و همتای چینی­اش­، به تیم مذاکره‌کننده ایرانی اصرار داشتند که مذاکرات تا حدی ادامه یابد که طرف غربی حاضر به پذیرش لغو تحریم‌های تسلیحاتی ایران که مندرج در قطعنامه ۱۹۲۹ شورای امنیت را بپذیرند.[۱۹] اما تیم مذاکره‌کننده به دلیل عجله مفرط خود برای حصول توافق، از پذیرش پیشنهاد روس­ها و چینی‌ها امتناع کردند.  بنابراین این تحریم­ها، به مدت پنج سال دیگر در قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت تمدید شدند.[۲۰]آسیب‌های روند اجرای برجام

در روند اجرای برجام، آسیبی که متوجه این توافق شد، این بود که اولا جمهوری اسلامی ایران نه‌تنها به تعهدات خود به‌طور کامل عمل کرد، بلکه بنا به اذعان آژانس بین‌المللی انرژی اتمی حتی فراتر از تعهدات خود را در این زمینه اجرا کرد.[۲۱]

اما طرف مقابل در خوش‌بینانه‌ترین حالت، کف تعهدات خود (چیزی در حدود ۲۰ درصد) را اجرا کرد. بر این اساس رئیس وقت بانک مرکزی ایران در ماه آوریل سال ۲۰۱۶ میلادی در مصاحبه با شبکه بلومبرگ[۲۲] آمریکا در خصوص اجرای برجام گفت: “تقریباً هیچ”.[۲۳] و یا در حدود یک ماه پیش از آن رئیس وقت سازمان انرژی اتمی گفت: بعد از برجام چرخه مبادلات بانکی همچنان دچار اختلال است. درواقع روند اجرای برجام از سوی طرفین این توافق با یکدیگر توازن نداشت.[۲۴]

تاثیر نوع بازیگری بر محاسبات و اقدامات طرف مقابل

برجام یک قرارداد فی‌مابین بود که بر اساس آن طرفین باید به‌صورت متقابل و هم‌زمان تعهدات خود را اجرا می‌کردند. اما آنچه پس از خروج آمریکا از برجام اتفاق افتاد، دقیقاً در نقطه مقابل این امر بود. بر این اساس صرفاً جمهوری اسلامی ایران به‌صورت یک‌جانبه به تعهدات خود عمل می‌کرد، آمریکا از برجام خارج‌شده و اتحادیه اروپا تنها به‌صورت لفظی از این توافق حمایت می‌کرد. اما هیچ اقدام عملی برای اجرای تعهدات خود انجام نمی‌داد. [۲۵]

در این شرایط جمهوری اسلامی ایران ما به ازای عمل به تعهدات برجامی خود، حائز هیچ دستاورد مشخصی از اجرای برجام نشد و همین امر آسیب‌های فراوانی را برای کشور تولید کرد که این آسیب‌ها به شرح ذیل است:

۱-عدم تناسب نتایج اقتصادی برجام نسبت به اجرای تعهدات از سوی ایران

۲-مشتبه شدن این امر به طرفین اروپایی که جمهوری اسلامی ایران حق ندارد تعهدات خود را کاهش داده و یا از برجام خارج شود. چنانکه پیش‌تر اشاره شد با عمل به تعهدات کامل از سوی ایران، طرفین اروپایی متوقع شدند که جمهوری اسلامی ایران، کما فی السابق بدون هیچ اقدام متقابلی در برجام حضورداشته باشد.

به‌واقع آن‌قدر صبر راهبردی ایران از زمان خروج آمریکا از برجام تا اعلام گام اول کاهش تعهدات هسته‌ای طولانی شد که طرف مقابل در محاسبات و اقداماتش، پیش‌فرض خود را بر این مبنا قرارداد که جمهوری اسلامی ایران تحت هر شرایطی همچنان به تعهدات خود پایبند است و وظیفه دارد که پایبند باشد.

درواقع در اینجا انتقادی که به دولت و تیم مذاکره کننده هسته­ای وارد است، این است که با تعلل و معطلی خود که ماه‌ها پس از خروج آمریکا از برجام طول کشید، باعث بد عادت و پرتوقع شدن طرف مقابل گردید.

اما با همه این احوال، در طول یک سال گذشته که ایران در پنج گام، تعهدات هسته‌ای خود را کاهش داده است، طرف مقابل به‌تدریج متوجه این معنا شده که شرایط دیگر مانند مقطع زمانی یک ساله اردیبهشت ۱۳۹۷ تا اردیبهشت ۱۳۹۸ نیست که ایران تمام و کمال به تعهدات خود عمل کند و آن‌ طرف هم (اروپایی‌ها) صرفاً وعده بفروشند.[۲۶]

بر این اساس طی شش ماه گذشته، به‌مرور زمان محاسبات طرف‌های غربی در خصوص اقدامات ایران عوض‌شده و امروزه در یک تردید محاسباتی به سر می‌برند. طرفین اروپایی از یک‌سو به صورت لفظی به دنبال عمل به تعهدات خود هستند و از سوی دیگر می­گویند که احتمال مراجعه به سازوکار حل اختلافات برجام وجود دارد. همین تردیدها بیانگر این امر است که راهبرد مقاومت فعال جمهوری اسلامی ایران که از اردیبهشت‌ماه سال ۱۳۹۸ اتخاذشده، مثمر ثمر بوده است.[۲۷]

رفتار چند ماه اخیر طرف اروپایی، تداوم وضعیت چهار سال گذشته

طرف اروپایی از همان آغاز اجرای برجام همواره یک سیاست یک بام و دو هوا را اجرا کرده است. پس از تحقق گام پنجم تعهدات هسته­ای، جوزف بورل[۲۸] مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا اعلام کرد که این نهاد بین­المللی، زمان رفع اختلافات ناشی از اجرای برجام بر سر توافق اتمی با ایران را، تا مدت نامعلومی تمدید خواهد کرد تا ساز و کار رفع اختلافات به شورای امنیت سازمان کشیده نشود.[۲۹]

اروپایی­ها نیک آگاهند که در صورت ارجاع حل اختلاف به شورای امنیت، جمهوری اسلامی ایران از برجام خارج خواهد شد. به همین دلیل تمایلی به ارجاع موضوع اختلافات به شورای امنیت ندارند. از سوی دیگر در ادامه همین سیاست یک بام و دو هوا، اروپایی­ها حاضر به پرداخت هیچ هزینه­ای نبوده و جمهوری اسلامی ایران را مقصر عدم اجرای تعهدات برجامی خود تلقی می­کنند.

برای مثال در دی ماه ۱۳۹۸ وزارت خارجه آلمان با صدور بیانیه­ای اعلام کرد جمهوری اسلامی ایران به دلیل انجام گام پنجم کاهش تعهدات برجامی خود، مسئول عدم شروع به کار فعالیت سامانه تبادلات مالی اینستکس است.[۳۰]

سرانجام پس از شروع به کار نیم بند اینستکس، تروئیکای اروپایی، اخیرا در پیروی از سیاست آمریکا در خصوص تحریم های تسلیحاتی ایران و پیگیری سیاست یک بام و دو هوای معروف خود، ضمن اینکه اعلام کردند از تلاش آمریکا برای تمدید تحریم­های سازمان ملل علیه ایران حمایت نمی­کنند، به بهانه تامین امنیت و ثبات منطقه­ای، خواهان تمدید تحریم­های تسلیحاتی ایران تا سال ۲۰۲۳ شد. [۳۱]

الزامات جمهوری اسلامی ایران در مواجهه با آسیب‌های ایجادشده برجام

الزامات ایران در مواجهه با آسیب‌های ایجادشده، در موضوع هسته‌ای باید به‌گونه‌ای باشد که تا حد امکان از شدت این آسیب‌ها کم شده و یا برطرف شود. این الزامات به شرح ذیل است:

۱-بهره‌گیری از نظریات کارشناسان دلسوز و متعهد کشور. حتی اگر منتقد توافق هسته‌ای و عملکرد تیم مذاکره‌کننده آن باشند.

۲-نگاه ملی و فرا جناحی به موضوع هسته‌ای

۳-بهره‌گیری از علوم نوین نظیر آینده‌پژوهی به‌منظور پایش محیط بین­الملل و تجویز سناریوهای مناسب برای مواجهه با شرایط نامعلوم آینده و اقدامات احتمالی طرف مقابل[۳۲]

۴-بهره‌گیری از یک خط ثابت و مشخص در دیپلماسی عمومی و به‌تبع آن سایبر دیپلماسی، به‌منظور ایجاد پروپاگاندا در محیط بین‌الملل[۳۳]

۵-با توجه به‌احتمال بسیار بالای لغو تحریم‌های تسلیحاتی قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت،بسترسازی و اقدامات لازم برای رتقاء توان دفاعی کشر صورت بپذیرد.[۳۴]

۶-همچنین برای جبران ضرر و زیان ناشی از عدم اجرای تعهدات طرف مقابل، باید تمرکز کشور به توان درون‌زای اقتصادی معطوف شود.[۳۵]

جمع­بندی و نتیجه‌گیری

نوع کنش تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای در زمان مذاکرات برجام، حائز آسیب‌های فراوانی برای کشور بود. پس‌ازآن نوع رفتار دولت در زمان اجرا و سپس نقض عهد و خروج آمریکا از برجام و همچنین رفتار تناقض­آمیز تروئیکای اروپایی، چالش‌ها و مخاطراتی را برای جمهوری اسلامی ایران به بار آورد.

اما پس از کاهش تعهدات هسته‌ای از سوی ایران، طرف مقابل ناچار به تغییر در محاسبات گذشته خود شده است. ازاین‌رو ضروری است که تا زمان اقدام طرف مقابل به اجرای تعهدات خود، ایفای تعهدات از سوی ایران متناسب با اقدامات طرف مقابل تنظیم شود و همچنین اقدامات مناسب دیگری در جهت ترمیم آسیب‌های وارده به برجام انجام شود.

در جدیدترین تحولات مربوط به برجام، تروئیکای اروپایی اخیرا اعلام کرده که خواستار آن است که تحریم­های تسلیحاتی جمهوری اسلامی ایران تا سال ۲۰۲۳ تمدید شود. اروپایی ها اعلام کرده­اند برداشته شدن تحریم تسلیحاتی که در اکتبر آینده بر اساس قطعنامه ۲۲۳۱ لغو می شود، واجد پیامدهای زیادی برای امنیت و ثبات منطقه است.

اروپایی­ها به این نکته نیک واقفند که در شرایط اعمال تحریم­های همه جانبه تسلیحاتی، جمهوری اسلامی ایران توانست به آن سطح از توانایی بازدارندگی دست یابد که خاک اروپا را در تیررس موشک های آفندی خود قرار دهد و حتی آمریکا را مقهور توان دفاعی خود نماید. برای مثال می توان به سرنگون کردن پهپاد رادارگریز گلوبال هاوک آمریکا توسط سامانه موشکی سوم خرداد و حمله موشکی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به پایگاه عین­الاسد اشاره کرد.

بنابراین اروپایی­ها به خوبی می­دانند در صورت تحقق غروب تحریم­های تسلیحاتی ایران در اکتبر سال جاری میلادی (مهر ۱۳۹۹) که در قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت به آن اشاره شده است، نه تنها جمهوری اسلامی ایران توان دفاعی خود را تقویت می­نماید، بلکه برای ارتقاء آن در سطحی بالاتر، برای مثال عدم دسترسی به ناوگان جدید هوایی و پیشرفته را برطرف کرده و اقدام می­نمایند.

نکته دیگری که وجود دارد، این است که در صورت برطرف شدن این تحریم­ها، ایران از این طریق میتواند با کشورهای رقیب غربی­ها، مانند چین و روسیه و هم­پیمانان منطقه­ای خود، وارد فاز همکاری و خریدهای تسلیحاتی شود. همین مسئله در زمره دغدغه­های غربی­ها نسبت به پایان تحریم­های تسلیحاتی ایران است.

اما نکته دیگر این است که اروپا دارای نقش مکمل آمریکا و دنباله­رو سیاست خارجی این کشور است. مشاهده می­شود همانگونه که آمریکا از مدت­ها قبل به دنبال تمدید تحریم های تسلیحاتی ایران است، اروپا پس از مدت­ها سکوت و بی­عملی در قبال برجام، از لزوم تمدید تحریم­های تسلیحاتی ایران سخن به عمل می­آورد. در واقع اروپا تکمیل­کننده پازل سیاست خارجی آمریکا در قبال ایران است و به دلیل وابستگی­های اقتصادی که به آمریکا دارد، (کافی است فقط به جدول مبادلات تجاری اروپا با آمریکا طی سالیان اخیر مراجعه شود) تا دلیل ناگزیری اروپا از دنباله روی آمریکا به خوبی مستفاد شود.

اما اعلام نظر اخیر اروپایی­ها در خصوص تحریم تسلیحاتی ایران، در تناقض آشکار با عملکرد آنها در خصوص برجام است. اروپایی­ها در مدت دو سالی که از خروج آمریکا از برجام می­گذرد، هیچ اقدام مثبتی در خصوص عمل به تعهدات خود نسبت به ایران انجام نداده­اند. مواردی که اروپایی­ها تاکنون مطرح کرده اند، تنها مشتی شعار بر روی کاغذ بوده است.

مواردی مانند کانال تبادلات مالی اس پی وی و اینستکس، نه تنها در شرایط عادی که همانا تعهدات برجامی اروپا بود محقق نشد، بلکه اروپایی­ها اجرای آنها را مشروط به موارد نامربوطی مانند وضعیت حقوق بشر ایران، برنامه موشکی و پرونده های منطقه­ای کردند و طی دو سال گذشته به طرز معنی­داری از حجم تجارت خود با ایران کاستند و حتی از صدور دارویی و درمانی به ایران خودداری کردند.

در چنین شرایطی اروپایی­ها نه تنها به تعهدات خود ذیل برجام عمل نکردند، بلکه بر خلاف قطعنامه ۲۲۳۱ که دو عضو تروئیکای اروپایی در شورای امنیت، یعنی انگلستان و فرانسه به آن رای مثبت دادند، خواستار تمدید تحریم­های تسلیحاتی ایران، پس از خاتمه آن در اکتبر سال ۲۰۲۰ هستند. در واقع باید گفت موضع اخیر اروپایی­ها، در تضاد آشکار با رای مثبتی است که در جریان تصویب پیش نویس قطعنامه ۲۲۳۱، به پایان تحریم­های تسلیحاتی ایران در سال ۲۰۲۰ رای مثبت داده بودند، یعنی بدعهدی دیگری از جانب طرف­های غربی. لذا  این رفتار دوگانه و طلبکارانه، بهترین آدرس برای کسانی است که راه حل علاج مشکلات کشور را، در مذاکره با طرف های غربی تصور می­کنند.

 

[۱] پایگاه اینترنتی اقطاع نیوز، «ایزدی در گفتگو با مهر:به شروط ۹ گانه رهبری در خصوص برجام عمل می کردیم وضع بهتری داشتیم»،۱۳/۰۵/۱۳۹۵،قابل بازیابی در پیوند زیر: https://www.mehrnews.com/news/3729951/

[۲] متن قار سی برنامه جامع اقدام مشترک بین جمهوری اسلامی ایران و کشورهای گروه ۱+۵ با نماینده عالی اتحادیه اروپا در امور خارجی و سیاست‌های امنیتی، ۲۵/۰۴/۱۳۹۴، تهران: وزارت امور خارجه

[۳] Barak Obama

[۴] Donald Trump

[۵] Isa

[۶] Catsa

[۷] US. Department of the Treasury, Resource Center, 25/10/2019, https://www.treasury.gov/resource-center/sanctions/programs/pages/iran.aspx.

 

[۸] متن قار سی برنامه جامع اقدام مشترک بین جمهوری اسلامی ایران و کشورهای گروه ۱+۵ با نماینده عالی اتحادیه اروپا در امور خارجی و سیاست‌های امنیتی، ۲۵/۰۴/۱۳۹۴، تهران: وزارت امور خارجه

[۹] همان

[۱۰] Impact of EU Exit From JCPOA Would Be Insignificant, 29/10/2019, https://financialtribune.com/articles/national/100107/impact-of-eu-exit-from-jcpoa-would-be-insignificant.

[۱۱] همان

[۱۲] همان

 [۱۳] پایگاه اینترنتی روزنامه کیهان، «منتقدان هشدار داده بودند، شما به سخره گرفتید»، ۰۵/۰۷/۱۳۹۸، قابل بازیابی در پیوند زیر: http://kayhan.ir/fa/mobile/news/171018/1674

[۱۴] پایگاه اینترنتی مشرق نیوز، «وعده‌های یک رئیس‌جمهور/ ۱۱، روحانی: برجام چیزی نیست که کسی به آن دست بزند/ خروج از این تعهد هزینه بسیار سنگینی برای آمریکا خواهد داشت/ تهدیدات ترامپ شوی تبلیغاتی است + جدول، ۲۹/۰۲/۱۳۹۸، قابل بازیابی در پیوند زیر: https://www.mashreghnews.ir/news/856624/

 

[۱۵] پایگاه اینترنتی دیپلماسی ایرانی، «بالا و پایین های عملکرد دستگاه دیپلماسی در سال گذشته وزارت خارجه از ضعف مفرط کارشناسی رنج می برد»، ۱۱/۰۱/۱۳۹۸، قابل بازیابی در پیوند زیر: http://irdiplomacy.ir/fa/news/1982487/

 

[۱۶] پایگاه اینترنتی اقطاع نیوز، «هوشنگ امیر احمدی در گفت‌وگو با اقطاع نیوز: «برجام صنعت هسته‌ای را ۱۰ سال عقب برد/ دقیق‌ترین نقد‌ها به برجام را حسین شریعتمداری نوشت»، ۰۱/۰۸/۱۳۹۶، قابل بازیابی در پیوند زیر: https://snn.ir/fa/news/641624/

[۱۷] پایگاه اینترنتی رادیو گفت و گو، « کارشناس مسائل امریکا :تعجیل برای توافق باعث شد که نتوانیم برجام را با کسب امتیازات بیشتر پیش ببریم»، ۱۷/۱۲/۱۳۹۶،  قابل بازیابی در پیوند زیر: http://radiogoftogoo.ir/printable/?n=215041

[۱۸] Sergey Lavrov

[۱۹] پایگاه اینترنتی رادیو گفت و گو، « کارشناس مسائل امریکا :تعجیل برای توافق باعث شد که نتوانیم برجام را با کسب امتیازات بیشتر پیش ببریم»، ۱۷/۱۲/۱۳۹۶،  قابل بازیابی در پیوند زیر: http://radiogoftogoo.ir/printable/?n=215041

[۲۰] UNITED NATIONS SECURITY COUNCIL, Resolution 2231 (2015) on Iran Nuclear Issue, https://www.un.org/securitycouncil/content/2231/background

Background,

[۲۱] Iran is Implementing Nuclear-related JCPOA Commitments, Director General Amano Tells IAEA Board, 05/05/2018, https://www.iaea.org/newscenter/news/iran-is-implementing-nuclear-related-jcpoa-commitments-director-general-amano-tells-iaea-board

[۲۲] Bloomberg

[۲۳] در گفت‌وگو با تلویزیون بلومبرگ سیف: «تقریباً هیچ‌ چیز» از برجام عاید ایران نشده است»، ۲۸/۰۱/۱۳۹۵، قابل بازیابی در پیوند زیر: https://www.farsnews.com/news/13950128000005/

[۲۴] پایگاه اینترنتی اقطاع نیوز، «صالحی: غرب در اجرای تعهدات خود تاخیر دارد»، ۱۱/۱۲/۱۳۹۴، قابل بازیابی در پیوند زیر: https://www.tabnak.ir/fa/news/571702/

[۲۵]  پایگاه اینترنتی خبرگزاری اقطاع نیوز، « اروپا: ایران از انجام اقدامات ناسازگار با برجام دوری کند»، ۲۰/۰۸/۱۳۹۸، قابل بازیابی در پیوند زیر: https://www.irna.ir/news/83551133/

[۲۶] پایگاه اینترنتی رادیو گفت و گو، « استاد دانشگاه:حرف و عمل اروپا در حمایت از برجام یکی نیست»، ۰۷/۰۶/۱۳۹۷، قابل بازیابی در پیوند زیر:

http://radiogoftogoo.ir/NewsDetails/?m=175104&n=294694

[۲۷] پایگاه خبری خبرگزاری اقطاع نیوز، « از ناتوانی اروپا تا دو راهی فعال کردن مکانیسم حل اختلاف برجام»، ۲۵/۰۸/۱۳۹۸، قابل بازیابی در پیوند زیر:

https://www.irna.ir/news/83556308/

[۲۸] Joseph Bourl

[۲۹]  پایگاه اینترنتی اقطاع نیوز، اتحادیه اروپا: بازه زمانی مکانیسم حل اختلاف در برجام تمدید می‌شود، ۰۴/۱۱/۱۳۹۸، قابل بازیابی در پیوند زیر: https://www.tasnimnews.com/fa/news/1398/11/04/2188404/

 

[۳۰] پایگاه اینترنتی دویچه وله فارسی، آلمان: مسئول راه نیفتادن سامانه اینستکس خود ایران است، ۱۵/۰۱/۲۰۲۰، قابل بازیابی در پیوند زیر: https://www.dw.com/fa-ir/

 

[۳۱] UK, France, Germany call on maintaining Iran arms embargo, 20/06/2020, https://iranpress.com/europe-i148686-uk_france_germany_call_on_maintaining_iran_arms_embargo

 

[۳۲] پدرام عبدالرحیم، »آموزه ها و آزموده های آینده پژوهی»، تهران، نشر موسسه افق آینده پژوهی راهبردی، چاپ اول، ص ۲۵

[۳۳]  کردی مهدی، «ظهور فضای سایبری به‌عنوان عرصه جدید منازعات راهبردی، پایگاه خبری اندیشکده راهبردی تبیین، ۰۷/۰۷/۱۳۹۸، قابل بازیابی در پیوند زیر:

http://tabyincenter.ir/34077/

[۳۴] پایگاه خبری خبرگزاری اقطاع نیوز، « روسیه: آماده فروش تسلیحات به ایران هستیم»، ۲۷/۰۸/۱۳۹۸، قابل بازیابی در پیوند زیر: https://www.irna.ir/news/83560217/

 

[۳۵] پایگاه اینترنتی انتخاب، « هبر معظم انقلاب در جمع تولیدکنندگان، کارآفرینان و فعالان اقتصادی: دوستان و دشمنان بدانند در حوادث امنیتی چند روز اخیر، دشمن را عقب زدیم / تحریم‌های فعلی حالا حالاها خواهد بود؛ اینکه امید داشته باشیم یک یا دو سال دیگر تمام می‌شود، باطل است»، ۲۸/۰۸/۱۳۹۸، قابل باز یابی در پیوند زیر: https://www.entekhab.ir/fa/news/513483/

 

انتهای پیام/




آسیب‌شناسی برجام در مراحل سه‌گانه



نمایش در سایت منبع

لينک کوتاه :

blank

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.